Chiù dâ Palora

cògghiri

prisenti

cogghiu

cogghi

cogghi

cugghiemu

cugghiti

cògghiunu

mpirativu

--

cogghi

cugghissi

cugghiemu

cugghiti

--

passatu

cugghivi

cugghisti

cugghìu

cugghiemu

cugghìstivu

cugghieru

mpirfettu ndi.

cugghieva

cugghievi

cugghieva

cugghièvamu

cugghièvavu

cugghièvanu

mpirfettu cung.

cugghissi

cugghissi

cugghissi

cugghìssimu

cugghìssivu

cugghìssiru

futuru

cugghirò

cugghirai

cugghirà

cugghiremu

cugghiriti

cugghirannu

cundiziunali

cugghirìa

cugghirivi

cugghirìa

cugghirìamu

cugghirìavu

cugghirìanu

girunniu

cugghiennu

participiu

aviri cugghiutu

agg.:   cotu


Traina (1868)

Cògghiri.

  • v. a. Spiccare erbe, fiori, o frutta dalle loro piante: cogliere, còrre. E quando si dice di frutta o altro da raccattarsi da sulla terra: raccogliere.
  • Pigliare: cogliere.
  • Raccorre, ragunare: cogliere.
  • Giungere, sopraggiungere, acchiappare: cogliere.
  • Colpire: cogliere.
  • Sorprendere all'improvviso: cogliere.
  • – in fausu latinu, modo prov., scoprire, convincer alcuno per bugiardo: sbugiardare.
  • – in fallu ecc., sorprendere nel fallo: cogliere in fallo ecc.
  • – amuri, affezioni: porre amore, prendersi dell'amore d'alcuno.
  • cogghirisi o cugghirisi li pezzi o li cani, o cogghirisilla, battersela: corsela, far fagotto. E detto ass.: morire.
  • cugghirisi tuttu, mostrare di non saper nulla, scusarsi tacitamente o cedere e uniformarsi con pazienza: stringersi nelle spalle, o raggricchiarsi, rappiccinirsi, sia per freddo che per paura o altro.
  • intr. Venir a suppurazione: suppurare, infradiciare (Tomm.).
  • T. mar. – li vili, ritirar le vele in modo che non operino: piegare, serrar le vele. fig. Venir a conclusione, riepilogare.
  • – li robbi, il ritirare e metter assieme i panni che furono sciorinati onde asciugarsi o pigliar aria: raccattare.
  • – friscu, esporsi all'aria fredda: pigliar una imbeccata, pigliar fresco.
  • – vizî, allontanarsi dal buon sentiero pigliando vizî: incattivire, prender vizî.
  • – dinari, mettere insieme danaro: raggruzzolare. Talora significa riscuotere da più persone o tòrre con furberia.
  • Andar attorno per limosina per sè o per altri: accattare, raccogliere.
  • – l'acqua, raccattarla a stento, rasciugarla facendola suzzare.
  • – lu cottu e lu crudu o tutti cosi, ragunar la roba per andar via: far fardello; affardellare.
  • cugghirisi li capiddi, rassettare la capellatura: raccorre, metter in sesto i capelli.
  • cugghirisi la vesta, – lu firriolu, tirarla su che non istrascichi: succignere.
  • Comprendere, intendere: raccapezzare.
  • – li voti, – li vuci: raccorre i voti.
  • – filu, – sita ecc., ravvolger il filo nel gomitolo: aggomitolare, dipanare.
  • – malatii, incorrere in malattia: ammalarsi, infermarsi.
  • – abbìli V. abbiliarisi.
  • a lu cogghiri li firriola, al far de' conti: da ultimo, alla perfine.
  • nun putirinni cògghiri nenti V. catacogghiri. E non poter trarne costrutto: non poterne raccapezzare.
  • Ne' Canti popolari Toscani raccolti da Tigri, vi è: cogghiere, e ancora nelle campagne fiorentine si usa. P. pass. cugghiutu: colto.

La vuci di Traina veni dû Wikisource Talianu e veni pubblicata sutta la licenza CC BY-SA 4.0.