Chiù dâ Palora

matri  {sust.}

SC:   matri, mamma,

EN:   mother, momma

IT:   madre, mamma

puisìa:

  • Mamma, mammuzza, si 'n avissi a tia,
    ju 'ntra 'stu munnu, mi sintissi persu;
    ti vogghiu beni chiù di l'Universu,
    chiù di la vista e chiù di l'arma mia.
    ("Nataliziu", Martoglio)

pruverbi:

  • Tali matri, tali figghia.
  • La matri 'nfasciàta e lu figghiolu pri la casa.
  • La matri piatusa fa la figghia tignusa.

matri

fs.:     la matri

pl.:     li matri


Traina (1868)

Matri.

  • s. f. La genitrice, femmina che ha figliuoli: madre.
  • fig. Ogni cosa da cui altra tragga origine: madre.
  • Strumento dentro cui si formi checchessia, o parte che riceva o guidi altra parte di strumento: madre.
  • Per utero. E più specialmente la matrice delle vacche: ventre vaccino.
  • – di famigghia, padrona di casa: madrefamiglia.
  • Prov. nudda matri è tanta trista chi nun vurria bona la figghiola, per quanta trista sia la madre vorrebbe però educata la figliuola.
  • la matri piatusa fa la figghia tignusa, nello educar i figli non ci vuol debolezza: la madre pietosa fa la figlia tignosa.
  • la matri 'nfasciata e lu figghiolu pri la casa, quando la madre non può lavorare, insegna i figli a lavorare: la madre misera fa la figlia valente.
  • la matri chianci e lu figghiu si rasca, la madre piange il male del figlio.
  • zoccu fa la matri a lu cufularu, fa la figghia a lu munnizzaru, quel che i grandi dicono, i figli ridicono, o i bambini fanno quel che vedono fare.
  • tali matri, tali figghia, o qual'è la matri tal'è la figghia: qual la madre, tal la figlia.
  • amuri di matri, e sirvimentu di mugghieri, le cose più sincere e più buone. (Anco in italiano s'incontra matre per madre, ma è latinismo).

La vuci di Traina veni dû Wikisource Talianu e veni pubblicata sutta la licenza CC BY-SA 4.0.