abbanniari {verbu}
puisìa:
- Doppu pagari dui, tri tamburina
e fari vanniari ca Centona
era 'na maravigghia, 'na rigina,
'na santa spiccicata di la cona!...
("Dialugu tra l'auturi e lu so' libru", Martoglio)
addunarisi {verbu}
puisìa:
- Passanu l'uri e non vi nn'addunati
ch'è notti e chi astutaru li lampiuni,
non v'addunati ca misu a 'sta gnuni
vi guardu 'ntra l'ucchiuzzi 'nnamurati.
("Vanna", Martoglio)
bisognu {sust.}
puisìa:
- Non c'è bisognu ca ti fai 'na meta;
finu a quannu tu lassi ppi la strata
'ss' oduri di Sicilia 'ncueta,
la to' carrera è sempri assicurata.
("Dialugu tra l'auturi e lu so' libru", Martoglio)
ciumi {sust.}
puisìa:
- Vucca di santa chi non sa tradiri,
sciumi d'amuri, ca lu munnu allaja,
oggi, mammuzza, chi ti pozzu diri?
("Onomasticu", Martoglio)
cumpagnu {sust.}
puisìa:
- Vegnu di notti e vegnu scumpagnatu,
– sulu cumpagnu lu pinseri miu
pirchí mi scantu di lu vicinatu
e di l'amici mi nn'aggilusíu.
("Vanna", Martoglio)
cunfortu {sust.}
puisìa:
- Te sula, 'ntra li jorna di scunfortu,
m'haju truvatu, amica e cunfissuri,
te sula ha' statu l'unicu cunortu,
barsamu e 'nguentu pri li me duluri.
("Onomasticu", Martoglio)
jastimari {verbu}
puisìa:
- Ma ora ca si' mia, Fata Murgana,
'ddi peni non li vogghiu jastimari:
tantu chiù costa la priiza umana,
tantu chiù fitta si voli sarvari.
("Vanna", Martoglio)
matri {sust.}
puisìa:
- Mamma, mammuzza, si 'n avissi a tia,
ju 'ntra 'stu munnu, mi sintissi persu;
ti vogghiu beni chiù di l'Universu,
chiù di la vista e chiù di l'arma mia.
("Nataliziu", Martoglio)
oduri {sust.}
puisìa:
- pirchí dici ca ju, ccu 'sta parrata
ci portu oduri di fastuca e 'ntrita,
di ficudinnia di la sipalata,
di nipitedda e zagara ciurita.
("Dialugu tra l'auturi e lu so' libru", Martoglio)
patiri {verbu}
puisìa:
- Ju pattiría li guai di lu linu,
tagghiatu tuttu, poi stisu a lu chianu,
poi mazzïatu e fattu finu finu,
senza ca nni ristassi un filu sanu;
poi fattu matapolla e musulinu,
poi fazzulettu, pri li vostri manu;
d'accussí sulu vi staría vicinu
e no ca v'è guardari di luntanu!...
("Tidda", Martoglio)
pèrdiri {verbu}
puisìa:
- – Ahi! – dissi la picciotta – "Comu abbrama!
Nun è lu dari ca struj e consuma,
ma lu perdiri l'oggettu chi s'ama".
("Nun è lu dari ca struj e consuma", Martoglio)
pinna {sust.}
puisìa:
- L'amuri certi vòti, è cungignatu,
comu a du' aceddi di diversi nida:
unu vola luntanu, ch'è 'mpinnatu,
'n autru è senza pinni e non si fida!...
Cci crisciunu li pinni 'ntra li cianchi,
pensa a la cumpagnedda e l'assicuta;
ma già la trova ccu l'aluzzi stanchi
e senza pinni, pirchí fa la muta!
("Vanna", Martoglio)
pirciari {verbu}
puisìa:
- Comu percia la petra la stizzana,
'ccussí lu cori to' sappi pirciari;
non fu 'ntra 'n'ura, o un jornu, o 'na simana,
e mancu senza chianciri e pinari.
("Vanna", Martoglio)
scuru {agg.}
puisìa:
- La luna nesci quann'è scuru fittu
e ju sparagnu sopra l'ogghiu a gassi...
lu suli nesci a jornu; chi nni fazzu?
("Lu suli e la luna", Martoglio)
vasata {sust.}
puisìa:
- Tu dunami la solita vasata,
e po' fammi durmiri ccu la testa
supra lu pettu to' amurusu e santu!
("Nataliziu", Martoglio)
vastuneddu {sust.}
puisìa:
- Vogghiu sanari tutti li to' chiaja,
vogghiu fàriti ricca e vogghiu 'siri
lu vastuneddu di la to' vicchiaja!
("Onomasticu", Martoglio)
vecchiu {agg.}
puisìa:
- – Quannu saremu vecchi, amata Vanna,
non mi nni darai chiù vasuni ardenti!...
Non cantiremu chiù la Marianna,
un avremu chiù capiddi e mancu denti!
("Vanna", Martoglio)
vita {sust.}
puisìa:
- Juncíu la Vita 'ntra 'na gran citati
e ddà 'ncuntrò l'Amuri, tuttu armatu,
Iddu ci dissi: "bedda, a cu circati?"
Idda rispusi: "A lu me' parintatu;
cercu lu Preju e la Felicitati..."
"Oh!" ci dissi l'Amuri, "stamu allatu."
"Cercu lu Chiantu..." "E non v'alluntanati,
ca stamu 'ntra lu stissu purticatu!"
("Amuri anticu e amuri prisenti", Martoglio)